Kwiaty czarnego bzu zbiera się najczęściej od końca maja do końca czerwca, a w chłodniejszych miejscach także na początku lipca. Najlepsze są baldachy w pełni rozwinięte, białe lub biało-kremowe, świeże i jeszcze nieprzekwitnięte. Nie kieruj się wyłącznie kalendarzem. Jeśli kwiaty brązowieją, opadają albo tracą intensywny aromat, termin zbioru już minął.
Kiedy dokładnie zbierać kwiaty czarnego bzu?
Baldach to płaski kwiatostan, w którym wiele drobnych kwiatów wyrasta z jednego miejsca. Do zbioru wybieraj baldachy, których większość kwiatków jest już rozwinięta, ale nie ma na nich brązowych przebarwień ani oznak więdnięcia. W jednej roślinie kwitnienie może przebiegać nierównomiernie, dlatego zbiór często wykonuje się etapami.
Najlepszym momentem dnia jest poranek po odparowaniu rosy. Kwiaty powinny być suche. Zbieranie mokrych baldachów zwiększa ryzyko ich zaparzenia i późniejszego pleśnienia.
Jak odróżnić czarny bez od bzu hebdu?
Przed zbiorem upewnij się, że masz do czynienia z czarnym bzem (Sambucus nigra), a nie z bzem hebdem (Sambucus ebulus). Hebd jest rośliną trującą i nie powinien być zbierany ani wykorzystywany jako zamiennik czarnego bzu.
Najważniejszą cechą rozpoznawczą jest rdzeń pędu. Po ostrożnym przekrojeniu młodej gałązki czarny bez ma miękki, biały rdzeń. U hebdu rdzeń jest zielonkawy. Sprawdzenie jednej z młodych gałązek powinno być elementem identyfikacji, ale nie zastępuje oceny całego pokroju rośliny.
| Cecha | Czarny bez (Sambucus nigra) | Bez hebd (Sambucus ebulus) |
|---|---|---|
| Pokrój | Zdrewniały krzew lub niewielkie drzewo | Bylina, która co roku odrasta z części podziemnych |
| Rdzeń pędu | Biały, miękki i gąbczasty | Zielonkawy |
| Kwiatostany i owoce | Kwiatostany lekko zwisające, owoce w baldachach zwisających | Kwiatostany i owoce wyraźnie wzniesione |
| Bezpieczeństwo | Właściwy gatunek do zbioru kwiatów | Roślina trująca, której nie należy zbierać |
Jeśli wygląd rośliny budzi wątpliwości, zrezygnuj ze zbioru. Nie próbuj rozpoznawać gatunku wyłącznie po samym kolorze kwiatów, ponieważ to za mało do bezpiecznej identyfikacji.
Jak poprawnie zbierać kwiaty czarnego bzu?
Wybierz suchy, słoneczny dzień i poczekaj, aż rosa całkowicie wyschnie. Zbieraj rośliny rosnące z dala od ruchliwych dróg, terenów przemysłowych, wysypisk oraz pól, na których mogą być stosowane opryski. Krzewy rosnące przy źródłach zanieczyszczeń nie są dobrym źródłem surowca.
Do ścinania całych baldachów użyj ostrego noża albo sekatora. Narzędzie pozwala wykonać równe cięcie i ograniczyć uszkodzenia pędów. Podczas zbioru zwróć uwagę na następujące zasady:
- Zbieraj suche, świeże i w pełni rozwinięte baldachy.
- Odrzucaj kwiatostany brązowe, zwiędnięte lub opanowane przez mszyce.
- Układaj kwiaty luźno w koszyku albo papierowej torbie, zamiast ugniatać je w foliowym worku.
- Nie wystawiaj zebranych baldachów na ostre słońce, ponieważ tracą aromat i szybciej więdną.
Po powrocie do domu nie myj kwiatów, szczególnie jeśli zamierzasz je suszyć. Woda spłukuje część pyłku i aromatu, a wilgotny surowiec trudniej zachować bez pleśni. Zamiast tego przejrzyj baldachy i usuń zanieczyszczenia oraz widoczne owady. Następnie postępuj w tej kolejności:
- Rozłóż baldachy kwiatami do dołu na czystym blacie lub papierze.
- Pozostaw je na około dwie–trzy godziny, aby owady mogły samodzielnie wyjść.
- Przebierz kwiaty i usuń uszkodzone części oraz większe fragmenty łodyżek.
- Przystąp do dalszego wykorzystania lub suszenia zgodnie z przeznaczeniem surowca.
Jak zbierać, by nie szkodzić roślinie?
Nie ogołacaj całego krzewu. Zostaw część kwiatów dla owadów zapylających oraz dla samej rośliny, która po kwitnieniu może wytworzyć owoce. Zbieraj tylko tyle, ile rzeczywiście wykorzystasz, i nie łam większych gałęzi podczas ścinania baldachów.
Najlepszy zbiór łączy właściwy termin z ostrożną identyfikacją i dobrą pogodą. W praktyce oznacza to: pełnia kwitnienia, suchy dzień, czarny bez ze środkiem pędu w kolorze białym oraz miejsce oddalone od zanieczyszczeń.
