Wierzbówkę kiprzycę zbiera się przede wszystkim latem, od czerwca do sierpnia. Liście na iwan czaj najlepiej pozyskiwać przed pełnym kwitnieniem lub na jego początku, natomiast całe ziele przeznaczone do suszenia zbiera się w pełni kwitnienia. Po zbiorze liście można poddać oksydacji, a ziele wysuszyć w temperaturze nieprzekraczającej 50°C.
Kiedy najlepiej zbierać wierzbówkę kiprzycę?
Termin zależy od tego, co chcesz przygotować. Na herbatę zbiera się głównie zdrowe liście, najlepiej zanim roślina w pełni zakwitnie albo gdy kwiaty dopiero zaczynają się rozwijać. W tym okresie liście mają wyrazisty smak i dobrze nadają się do dalszej oksydacji, nazywanej potocznie fermentacją.
Na susz zielarski pozyskuje się całe ziele, czyli liście, łodygi i kwiaty. Najlepszy moment przypada na pełnię kwitnienia, zwykle w lipcu i sierpniu, choć w cieplejszych miejscach pierwsze zbiory mogą rozpocząć się już w czerwcu. Zbieraj rośliny suche, po ustąpieniu porannej rosy, najlepiej w pogodny dzień.
Liście na iwan czaj a całe ziele do suszenia
Iwan czaj powstaje z liści wierzbówki kiprzycy poddanych oksydacji. Samo wysuszenie liści daje zwykły susz, ale nie ten charakterystyczny, ciemniejszy i bardziej aromatyczny produkt. Ziele zielarskie suszy się natomiast w całości, bez etapu oksydacji.
| Cel | Termin zbioru | Części rośliny | Główna obróbka |
|---|---|---|---|
| Herbata, czyli iwan czaj | Przed pełnym kwitnieniem lub na jego początku | Głównie liście | Więdnięcie, rolowanie lub rozdrabnianie, oksydacja i suszenie |
| Ziele do naparu | W pełni kwitnienia | Liście, łodygi i kwiaty | Sortowanie, rozdrobnienie i suszenie |
Różnica ma znaczenie także dla smaku. Liście zebrane na herbatę powinny być jędrne, nieuszkodzone i pozbawione oznak chorób. Do suszu zielarskiego można przeznaczyć całe górne części pędów, gdy kwiaty są już dobrze rozwinięte, ale nie przekwitły.
Jak zbierać wierzbówkę, aby nie zniszczyć stanowiska?
Wierzbówka kiprzyca szybko się rozrasta, ale nie oznacza to, że można ścinać całe łany bez ograniczeń. Częściowy zbiór pozwala roślinom dalej kwitnąć, rozsiewać nasiona i odrastać w następnym sezonie. Podczas zbierania kieruj się następującymi zasadami:
- Zbieraj tylko rośliny rosnące z dala od ruchliwych dróg, torowisk, wysypisk i intensywnie użytkowanych terenów miejskich.
- Omijaj skraje pól uprawnych, jeśli istnieje ryzyko oprysków lub spływu nawozów.
- Nie wyrywaj roślin z korzeniami i nie usuwaj całych kęp.
- Obrywaj liście z różnych roślin, zamiast ogałacać jeden pęd.
- Zostaw część kwiatów dla owadów zapylających oraz dla naturalnego rozsiewania nasion.
Do zbioru wystarczą nożyczki lub mały sekator, przewiewny koszyk i papierowe torby. Plastikowe worki utrzymują wilgoć, przez co świeże liście szybko zaparzają się i mogą zacząć pleśnieć.
Jak przygotować wierzbówkę po zbiorze?
Po powrocie nie zostawiaj surowca na wiele godzin w ciasnym pojemniku. Liście i ziele rozłóż cienką warstwą, przejrzyj i usuń zabrudzone, zwiędłe lub uszkodzone fragmenty. Dalsze postępowanie zależy od przeznaczenia rośliny.
- Posortuj surowiec – oddziel liście przeznaczone na iwan czaj od łodyg i kwiatów przeznaczonych do zwykłego suszenia.
- Oczyść roślinę – usuń owady, trawę i inne zanieczyszczenia. Mycie nie jest konieczne, jeśli zbiór odbywał się w czystym miejscu. Gdy płuczesz liście, dokładnie osusz je przed dalszą obróbką.
- Podwiędź liście – rozłóż je cienko w cieniu i pozostaw do czasu, aż zmiękną, ale nie staną się całkowicie suche. Dzięki temu łatwiej je rolować lub rozdrabniać.
- Rozdrobnij liście na herbatę – możesz je mocno zrolować rękami albo przepuścić przez maszynkę. Celem jest uwolnienie soku z tkanek liścia.
- Przeprowadź oksydację – rozdrobnione, wilgotne liście umieść luźno w naczyniu i pozostaw do zmiany zapachu oraz koloru. W opisanej metodzie etap ten trwa około trzech godzin w piekarniku nagrzanym do około 50°C.
- Wysusz surowiec – po oksydacji rozłóż liście cienko i dosuszaj je przy uchylonych drzwiczkach, nie przekraczając 50°C. Ziele przeznaczone na napar susz od razu, również w cienkiej warstwie i w temperaturze do 50°C.
Suszenie powinno odbywać się w cieniu, w miejscu przewiewnym i bez obcych zapachów. Zbyt wysoka temperatura może pogorszyć aromat oraz jakość suszu. Prawidłowo wysuszone ziele jest kruche, a liście nie sklejają się i nie pozostają wilgotne w środku.
Gotowy surowiec przechowuj w papierowej torbie albo szczelnym szklanym słoju, w suchym i zacienionym miejscu. Iwan czaj warto pozostawić po wysuszeniu na kilka dni w zamkniętym naczyniu, aby aromat się wyrównał, ale tylko wtedy, gdy susz jest całkowicie suchy.
Najprostsza zasada brzmi więc: liście na iwan czaj zbieraj przed pełnią kwitnienia, a całe ziele na susz – w czasie kwitnienia. W obu przypadkach wybieraj czyste stanowiska, zbieraj częściowo i susz w temperaturze do 50°C.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady medycznej. Stosowanie wierzbówki w celach leczniczych, szczególnie przy chorobach układu moczowego lub podczas przyjmowania leków, warto skonsultować z lekarzem albo farmaceutą.
