Kwiaty czarnego bzu najlepiej zbierać na przełomie maja i czerwca, choć przy chłodnej wiośnie sezon może trwać do początku lipca. Wybierz suchy, słoneczny dzień i poczekaj, aż poranna rosa całkowicie odparuje. Ścinaj tylko zdrowe, w pełni rozwinięte baldachy z czystych stanowisk, z dala od ruchliwych dróg i spalin.
Kiedy zbierać kwiaty czarnego bzu?
Optymalny moment przypada wtedy, gdy większość drobnych kwiatów w baldachu jest już rozwinięta, ale kwiatostan nie zaczyna jeszcze przekwitać. Zwykle jest to przełom maja i czerwca. Termin zależy jednak od pogody i lokalnych warunków, dlatego ważniejszy od kalendarza jest wygląd rośliny.
Zbiór przeprowadź rano, po wyschnięciu rosy. Nie rób tego po deszczu ani w wilgotny dzień. Mokre kwiaty trudniej wysuszyć, a wilgoć sprzyja pleśnieniu surowca. Najlepiej wybierać duże, pełne baldachy bez mszyc, przebarwień i śladów uszkodzeń.
Jak rozpoznać czarny bez?
Przed zbiorem upewnij się, że masz do czynienia z czarnym bzem (Sambucus nigra), a nie z podobnym bzem hebdem (Sambucus ebulus). Pomyłka jest szczególnie niebezpieczna, ponieważ bez hebd jest rośliną trującą.
Najłatwiej porównać pokrój rośliny, rdzeń pędu oraz ułożenie kwiatostanów. Rdzeń pędu sprawdzaj na małej, bocznej gałązce, wykonując przekrój ostrym narzędziem.
| Cecha | Czarny bez (Sambucus nigra) | Bez hebd (Sambucus ebulus) |
|---|---|---|
| Pokrój | Zdrowie krzew lub niewielkie drzewo z drewniejącymi pędami | Bylina, która nie tworzy typowego zdrewniałego krzewu |
| Rdzeń pędu | Biały, miękki i gąbczasty | Zielonkawy |
| Kwiatostany | Duże, płaskie, zwykle lekko zwisające | Wyraźniej wzniesione |
| Owoce | Zebrane w zwisające baldachy | Ułożone w baldachach skierowanych ku górze |
Jeśli nie masz pewności co do identyfikacji rośliny, nie zbieraj jej. Sam kolor kwiatów nie wystarcza do bezpiecznego rozpoznania gatunku.
Jak zbierać kwiaty czarnego bzu?
Wybierz stanowisko oddalone od ruchliwych dróg, zakładów przemysłowych, wysypisk oraz pól, na których mogą być stosowane opryski. Kwiatów nie powinno się później myć przed suszeniem, dlatego miejsce zbioru musi być możliwie czyste.
Przed ścięciem oceń baldachy według kilku kryteriów:
- Duże i w pełni rozwinięte kwiatostany.
- Brak mszyc, innych szkodników i widocznych uszkodzeń.
- Sucha powierzchnia bez śladów deszczu lub rosy.
- Intensywny, charakterystyczny zapach i jasny, kremowobiały kolor.
Do pracy użyj ostrego noża albo sekatora. Cały baldach ścinaj z krótkim fragmentem szypułki, nie szarpiąc pędów. Nie ogałacaj krzewu ze wszystkich kwiatostanów. Pozostaw część dla owadów zapylających oraz po to, aby roślina mogła później wydać owoce.
Zbiór krok po kroku
Najbezpieczniejszy sposób postępowania wygląda następująco:
- Sprawdź gatunek rośliny, zwracając uwagę na jej pokrój i kolor rdzenia pędu.
- Wybierz czyste stanowisko z dala od spalin i potencjalnych zanieczyszczeń.
- Ścinaj tylko suche, zdrowe i w pełni rozwinięte baldachy.
- Układaj kwiaty luźno w koszyku lub papierowej torbie, aby się nie zaparzyły.
- Po przyniesieniu do domu od razu rozpocznij suszenie albo przygotowanie przetworu.
Kwiatów przeznaczonych do suszenia nie płucz pod wodą. Spłukiwanie usuwa część pyłku i aromatu, a także zwiększa ilość wilgoci. Owady można delikatnie usunąć pędzelkiem lub położyć baldachy na krótko na jasnej tkaninie, by same opuściły kwiatostany.
Co zrobić z kwiatami po zbiorze?
Do suszenia rozłóż baldachy cienką warstwą na papierze albo bawełnianej tkaninie. Umieść je w suchym, zacienionym i przewiewnym miejscu. Nie wystawiaj kwiatów na ostre słońce, ponieważ mogą stracić aromat i część cennych składników.
Możesz także użyć suszarki lub piekarnika z delikatnym nawiewem. Temperatura nie powinna przekraczać 40°C, a przy piekarniku należy zapewnić ujście wilgoci. Dobrze wysuszony surowiec przechowuj w szczelnym, suchym opakowaniu, chroniąc go przed światłem.
Kwiaty nadają się także do przygotowania syropu, naparu, octu, nalewki, lemoniady lub deseru w cieście naleśnikowym. Niezależnie od zastosowania nie spożywaj ich na surowo. Domowe preparaty z czarnego bzu wymagają suszenia albo innej obróbki termicznej, ponieważ ciepło pomaga unieszkodliwić niepożądane związki.
Najważniejsze jest połączenie właściwego terminu, suchej pogody i pewnej identyfikacji rośliny. Gdy baldachy są rozwinięte, czyste i zebrane z dala od zanieczyszczeń, można bezpiecznie przeznaczyć je na susz lub domowe przetwory.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady medycznej. W razie wątpliwości dotyczących spożywania preparatów z czarnego bzu skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą.
