Kulanka pospolita – jak się pozbyć tego szkodnika?

Jeśli w domu widzisz małego, ciemnego skorupiaka, najpewniej nie masz do czynienia z rośliną, lecz z prosionkiem. Aby się go pozbyć, trzeba przede wszystkim usunąć wilgoć, poprawić wentylację i sprawdzić ewentualne nieszczelności. Sama chemia zwykle daje tylko krótkotrwały efekt.

Kulanka w domu – prosionek czy roślina?

Nazwa bywa myląca. Kulanka pospolita to określenie lądowego skorupiaka, który potrafi zwinąć się w kulkę. W mowie potocznej podobne stworzenia bywają nazywane także prosionkami. Jeśli jednak widzisz „kulankę” pełzającą po łazience, piwnicy lub kuchni, najczęściej chodzi o prosionka, na przykład prosionka szorstkiego (Porcellio scaber).

Prosionek nie jest owadem, lecz niewielkim skorupiakiem z rzędu równonogów. Ma segmentowany pancerz i zwykle ciemnoszare ubarwienie. Nie gryzie ludzi, nie przenosi typowych chorób i nie niszczy konstrukcji budynku. Jego obecność jest jednak sygnałem, że w pomieszczeniu może być zbyt wilgotno.

Od prosionka trzeba odróżnić portulakę pospolitą (Portulaca oleracea). To roślina jednoroczna, spotykana w ogrodach i na stanowiskach z glebą, a nie domowy skorupiak. Nie należy więc szukać sposobu na zwalczanie chwastu, jeśli problem polega na pojawianiu się małych stworzeń w budynku.

Dlaczego prosionki pojawiają się w domu?

Prosionki szybko tracą wodę i potrzebują wilgotnego środowiska. Oddychają za pomocą struktur związanych ze skrzelami, dlatego suche, dobrze wentylowane pomieszczenia nie sprzyjają ich bytowaniu. Do wnętrza mogą przedostać się z piwnicy, ogrodu, spod drzwi albo przez szczeliny w elewacji.

Najczęściej pojawiają się w łazienkach, piwnicach, garażach, kuchniach oraz pod zlewami i wannami. Przyczyną może być słaba wentylacja, mokry fundament, nieszczelna rura albo wilgoć przenikająca przez ścianę. Sprawdź zwłaszcza te sygnały:

• pojawianie się prosionków, szczególnie nocą lub po zmroku
• zapach stęchlizny utrzymujący się mimo sprzątania
• skraplanie się wody na szybach, ścianach lub rurach
• wykwity pleśni albo ciemne plamy w narożnikach

Pojedynczy osobnik nie oznacza jeszcze dużej populacji. Większa liczba prosionków wskazuje jednak, że mają stały dostęp do wilgotnej kryjówki i prawdopodobnie także do materii organicznej, takiej jak resztki roślin, papier czy zalegające odpady.

Jak pozbyć się prosionków krok po kroku?

Najlepsze rezultaty daje kolejność działań od najmniej inwazyjnych do bardziej zdecydowanych. Najpierw usuń warunki, które przyciągają skorupiaki, a dopiero później zajmij się pojedynczymi osobnikami.

1. Znajdź źródło wilgoci – sprawdź syfony, rury, okolice wanny, zlewu, pralki i drzwi prowadzących na zewnątrz. Obejrzyj także ściany piwnicy oraz miejsca, w których pojawia się pleśń.
2. Osusz pomieszczenie – regularnie wietrz łazienkę i kuchnię, udrożnij wentylację, a w piwnicy lub garażu użyj osuszacza powietrza. Jeśli wilgoć pochodzi z awarii, naprawa instalacji jest ważniejsza niż doraźne usuwanie prosionków.
3. Usuń kryjówki i pożywienie – odkurz szczeliny, sprzątnij resztki jedzenia, zwiędłe liście i inne odpady organiczne. Uszczelnij pęknięcia, otwory przy rurach oraz szczeliny przy drzwiach i oknach.
4. Zastosuj prostą pułapkę – w miejscu występowania prosionków połóż kawałek tektury falistej. Wilgotna, pofałdowana powierzchnia może stać się kryjówką, którą rano łatwo zebrać i wynieść na zewnątrz. Możesz też użyć gotowych pułapek lepowych.
5. Rozważ profesjonalną pomoc – jeśli prosionki występują masowo, wracają mimo osuszenia albo towarzyszy im pleśń i zapach wilgoci, potrzebna może być ocena stanu budynku oraz profesjonalna dezynsekcja.

Środek owadobójczy nie usuwa przyczyny problemu. Zastosowany bez naprawy nieszczelności lub poprawy wentylacji może zabić część osobników, ale po pewnym czasie pojawią się kolejne. Chemiczne preparaty stosuj wyłącznie zgodnie z etykietą, z dala od dzieci, zwierząt i żywności. Nie rozpylaj ich bezpośrednio w miejscach, w których podejrzewasz awarię instalacji elektrycznej lub wodnej.

Prosionek a portulaka pospolita – najważniejsze różnice

Jeżeli prosionki znikają po osuszeniu pomieszczenia, problem został rozwiązany u źródła. Gdy nadal pojawiają się regularnie, potraktuj je jako sygnał do dokładnego sprawdzenia rur, fundamentów, wentylacji i ścian, a nie wyłącznie jako cel dla preparatu chemicznego.