Drzewo tlenowe, czyli handlowa hybryda Paulowni znana jako Oxytree, najlepiej sadzić od połowy maja do końca lipca. Najbezpieczniejszy termin przypada po ustąpieniu późnych przymrozków, zwykle po 15 maja. W chłodniejszych rejonach Polski decydująca jest jednak pogoda, a nie sama data w kalendarzu.
Jak posadzić drzewo tlenowe?
Oxytree łączy cechy Paulownia fortunei i Paulownia elongata. Nie należy utożsamiać każdej paulowni ozdobnej z tym konkretnym klonem, ponieważ wymagania i odporność poszczególnych roślin mogą się różnić. Młoda sadzonka potrzebuje przede wszystkim ciepłego, słonecznego stanowiska, przepuszczalnej gleby i regularnego dostępu do wody.
Przed rozpoczęciem prac sprawdź, czy działka spełnia podstawowe warunki:
- Stanowisko – pełne słońce, najlepiej miejsce osłonięte od silnego wiatru.
- Gleba – spulchniona, przepuszczalna i umiarkowanie wilgotna, o pH mniej więcej 5–8.
- Woda – możliwość regularnego podlewania w pierwszym sezonie.
- Ochrona – ogrodzenie albo osłona przed sarnami, zającami i inną zwierzyną.
- Przestrzeń – miejsce uwzględniające docelowy rozmiar korony i systemu korzeniowego.
Sadzenie wykonaj w następującej kolejności:
- Usuń chwasty, kamienie i pozostałości roślinne z wybranego stanowiska.
- Spulchnij glebę głęboko, aby korzenie mogły łatwo się rozwijać. Na większej plantacji przydatne może być głębsze spulchnienie lub orka.
- Wykop dołek większy od bryły korzeniowej sadzonki. Nie zawijaj korzeni i nie umieszczaj rośliny głębiej, niż rosła w pojemniku.
- Ustaw sadzonkę pionowo, zasyp ją ziemią i delikatnie ugnieć podłoże wokół bryły.
- Podlej obficie bezpośrednio po posadzeniu, aby usunąć puste przestrzenie przy korzeniach.
- Wyściółkuj powierzchnię wokół rośliny materiałem przepuszczającym wodę albo regularnie usuwaj chwasty.
- Załóż osłonę przed zwierzyną i sprawdzaj jej stan po silnym wietrze.
Na plantacjach często stosuje się rozstaw około 4 × 4 m, czyli mniej więcej 625 sadzonek na hektar. W ogrodzie odległość trzeba dopasować do odmiany, planowanego pokroju i sąsiedztwa budynków. Nie sadź drzewa tuż przy domu, ogrodzeniu ani instalacjach podziemnych.
Jak dbać o młodą paulownię w polskim klimacie?
Wiosenne sadzenie wydłuża okres wegetacyjny, więc roślina ma czas na ukorzenienie przed zimą. Posadzenie zbyt późno ogranicza ten czas, a sadzenie przed ustąpieniem przymrozków grozi uszkodzeniem młodych liści i pędów.
Największym zagrożeniem dla młodego drzewa tlenowego w Polsce nie jest sam brak szybkiego wzrostu, lecz połączenie przymrozku, niedostatecznego zdrewnienia pędów i przemarzania zimą.
W pierwszym roku podłoże powinno być stale lekko wilgotne, ale nie mokre. W materiałach uprawowych dla plantacji pojawia się orientacyjna ilość 6–10 litrów wody tygodniowo na sadzonkę. To nie jest sztywna norma, ponieważ zapotrzebowanie zależy od rodzaju gleby, temperatury, opadów i wielkości rośliny. Na lekkim piasku podlewanie może być potrzebne częściej, a na cięższej glebie trzeba szczególnie pilnować, by nie powstawały zastoiska wody.
Nawożenie rozpocznij dopiero wtedy, gdy sadzonka się przyjmie. Można zastosować nawożenie organiczne lub mineralne, ale dawkę należy dopasować do wyników analizy gleby. Zbyt duża ilość azotu pobudza miękki, późny przyrost, który łatwiej uszkadza mróz. Chwasty usuwaj mechanicznie lub ograniczaj ich wzrost ściółką. Nie stosuj herbicydu bez sprawdzenia, czy jest dopuszczony do użycia w danym miejscu i przy konkretnej uprawie.
| Parametr | Warunki idealne | Warunki akceptowalne |
|---|---|---|
| Odczyn gleby | Około pH 6,5–7,5 | Około pH 5–8, po sprawdzeniu i ewentualnej korekcie |
| Nasłonecznienie | Pełne słońce przez większość dnia | Lekkie okresowe zacienienie, bez stałego cienia |
| Wilgotność | Gleba umiarkowanie wilgotna i przepuszczalna | Okresowe przesuszenie, jeśli zapewnisz podlewanie |
| Temperatura i osłona | Ciepłe, osłonięte stanowisko | Chłodniejsze miejsce, ale z ochroną przed zimą |
Jesienią ogranicz nawożenie azotowe i obserwuj, czy młode pędy zdążyły zdrewnieć. Przed nadejściem mrozów zabezpiecz podstawę pnia i osłoń młodą roślinę materiałem przepuszczającym powietrze. Sposób ochrony zależy od wieku drzewa, lokalnego klimatu i zaleceń dla konkretnego klonu.
Na co uważać przy uprawie?
Szybki wzrost nie oznacza, że roślina jest bezproblemowa. W Polsce wynik uprawy może się wyraźnie różnić między ciepłym, osłoniętym stanowiskiem a otwartą działką w chłodniejszym regionie.
Najczęstsze przyczyny niepowodzeń to:
- Sadzenie przed ustąpieniem późnych przymrozków.
- Umieszczenie rośliny w ciężkiej, stale mokrej glebie.
- Zbyt rzadkie podlewanie w pierwszym roku wzrostu.
- Brak osłony przed sarnami, zającami i inną zwierzyną.
- Późne, silne nawożenie azotem, które opóźnia drewnienie pędów.
- Brak ochrony młodego drzewa przed pierwszą zimą.
Wątpliwości dotyczące masowej uprawy paulowni i hybryd nie powinny być pomijane. Państwowa Rada Ochrony Przyrody wskazywała na potrzebę ostrożności i monitorowania możliwego wpływu takich nasadzeń na środowisko. Nie należy też bez dowodów zakładać, że liście automatycznie poprawiają żyzność każdej gleby. Ich wpływ zależy od warunków, a kwestia długoterminowego bilansu składników pokarmowych wymaga oceny dla konkretnej uprawy.
Jeżeli mimo podlewania i prawidłowego stanowiska drzewo nie przyrasta, żółknie albo zamiera, sprawdź wilgotność gleby, uszkodzenia korzeni, ślady żerowania oraz skutki przymrozków. Przy większej plantacji pomocna będzie analiza gleby i konsultacja z doradcą ogrodniczym lub specjalistą od uprawy drzew.
Najbezpieczniejszy plan to posadzić drzewo tlenowe po ustąpieniu przymrozków, najlepiej od połowy maja do końca lipca, zapewnić mu przepuszczalne podłoże, wodę i ochronę przed zwierzyną. W polskich warunkach o powodzeniu uprawy decyduje przede wszystkim przygotowanie do pierwszej zimy, a nie obietnica wyjątkowo szybkiego wzrostu.
