Kwiaty czarnego bzu zbiera się najczęściej w maju i czerwcu, najlepiej na początku pełnego kwitnienia. Owoce pozyskuje się we wrześniu i październiku, gdy są całkowicie dojrzałe, czarne i błyszczące. Surowych owoców nie wolno jeść – przed spożyciem wymagają obróbki termicznej.
Kiedy zbierać kwiaty i owoce czarnego bzu?
| Część rośliny | Termin zbioru | Stan surowca |
|---|---|---|
| Kwiaty | Maj i czerwiec | Rozwinięte baldachy, najlepiej na początku kwitnienia |
| Owoce | Wrzesień i październik | Czarne, błyszczące i w pełni dojrzałe jagody |
Terminy są orientacyjne, ponieważ zależą od pogody, regionu i stanowiska rośliny. Czarny bez (Sambucus nigra L.) w cieplejszych miejscach może zakwitnąć wcześniej, a owoce mogą dojrzeć już pod koniec sierpnia. Najważniejszy jest wygląd surowca, nie sama data w kalendarzu.
Jak zbierać kwiaty czarnego bzu?
Kwiatostan czarnego bzu ma postać płaskiego lub lekko wypukłego baldachu, złożonego z wielu drobnych, białych albo kremowych kwiatów. Do zbioru wybieraj zdrowe, czyste baldachy, które są dobrze rozwinięte, ale nie zaczęły jeszcze brązowieć ani przekwitać.
Nie zbieraj roślin rosnących bezpośrednio przy ruchliwych drogach, zakładach przemysłowych, opryskiwanych polach ani w miejscach, gdzie surowiec może być zanieczyszczony przez zwierzęta. Najlepiej ścinać całe baldachy w suchy dzień, po odparowaniu rosy.
Przy wyborze kwiatów zwróć uwagę na następujące cechy:
- Pełne rozwinięcie – większość drobnych kwiatów powinna być otwarta.
- Jasny kolor – odrzuć baldachy z licznymi zbrązowiałymi lub zwiędniętymi kwiatami.
- Brak szkodników – nie zbieraj kwiatostanów z owadami, pajęczynami ani widocznymi zmianami.
- Suche stanowisko i pogoda – mokre kwiaty szybciej ciemnieją i mogą pleśnieć podczas suszenia.
Po przyniesieniu do domu usuń grube, główne szypułki. Kwiaty rozłóż cienką warstwą w przewiewnym, zacienionym miejscu. Powinny schnąć bez dostępu intensywnego słońca, które może pogorszyć ich kolor i jakość. Świeże kwiaty zawierają sambunigrynę, dlatego przeznaczone do spożycia należy wysuszyć lub poddać obróbce cieplnej.
Jak rozpoznać dojrzałe owoce czarnego bzu?
Owoce zbiera się późnym latem i jesienią, zwykle we wrześniu lub październiku. Dojrzałe jagody są czarne, lśniące i miękkie, a całe baldachy często zwisają pod ich ciężarem. Pojedyncze owoce mogą mieć odcień fioletowoczarny, ale nie powinny być zielone ani czerwone.
Podczas zbioru ścinaj całe baldachy, a następnie oddziel owoce od większych szypułek. Niedojrzałe jagody trzeba odrzucić, ponieważ ich obecność zwiększa ryzyko zatrucia.
Najczęstsze błędy przy zbiorze owoców to:
- zrywanie jagód, które są jeszcze zielone, czerwone lub częściowo wybarwione,
- jedzenie owoców prosto z krzewu,
- pozostawianie dużych szypułek w przygotowywanym surowcu,
- zbieranie owoców z roślin rosnących w zanieczyszczonym miejscu.
Surowe owoce czarnego bzu są toksyczne. Zawierają sambunigrynę, czyli glikozyd cyjanogenny. W większej ilości występuje ona szczególnie w owocach niedojrzałych, ale także dojrzałych jagód nie należy spożywać na surowo. Mogą pojawić się nudności, wymioty, ból brzucha, biegunka i osłabienie.
Owoce przeznaczone do jedzenia trzeba ugotować, podgrzać lub wysuszyć. Obróbka termiczna rozkłada sambunigrynę, dlatego surowiec można później wykorzystać na przykład do przygotowania soku, syropu albo przetworu. Samo przemrożenie owoców nie zastępuje gotowania.
Co zrobić z surowcem po zbiorze?
Po zbiorze nie zostawiaj kwiatów ani owoców na długo w szczelnie zamkniętym pojemniku. Mogą zaparzyć się i szybko stracić jakość. Dalsze postępowanie zależy od części rośliny:
- Przebierz surowiec i usuń liście, owady, zbrązowiałe kwiaty oraz niedojrzałe owoce.
- W przypadku kwiatów odetnij grube szypułki i rozłóż baldachy do suszenia w cienkiej warstwie.
- W przypadku owoców oddziel większe szypułki i przeznacz jagody do gotowania albo suszenia.
- Przechowuj całkowicie wysuszony surowiec w suchym, zamkniętym i zacienionym miejscu.
Najprostsza zasada brzmi: kwiaty zbieraj w maju i czerwcu, a owoce dopiero wtedy, gdy we wrześniu lub październiku całkowicie sczernieją. Przy owocach najważniejsze są dojrzałość i obróbka termiczna, ponieważ surowe jagody czarnego bzu nie nadają się do spożycia.
Artykuł nie stanowi porady medycznej i powstał wyłącznie w celach informacyjnych. Redakcja nie ponosi odpowiedzialności za wszelkie negatywne skutki wdrożonych zaleceń. W razie podejrzenia zatrucia skontaktuj się z lekarzem lub ośrodkiem informacji toksykologicznej.
